Triết lý Ikigai của người Nhật cho cuộc sống hạnh phúc dài lâu

“Ikigai: The Japanese Secret to a Long and Happy Life” (Bí quyết sống lâu và hạnh phúc của người Nhật) của hai tác giả Héctor García và Francesc Miralles là một cuốn sách nghiên cứu sâu sắc về triết lý sống và bí quyết trường thọ của người dân vùng Okinawa, Nhật Bản.

Dưới đây là bản tóm tắt chi tiết và toàn diện về những nội dung cốt lõi của tác phẩm này:

Triết lý Ikigai là gì?

Ikigai (生き甲斐) được hiểu nôm na là “lý do để tồn tại” hay “mục đích thức dậy vào mỗi sáng”. Cuốn sách tập trung tìm hiểu cuộc sống tại làng Ogimi thuộc hòn đảo Okinawa – nơi được mệnh danh là vùng đất của những người sống thọ nhất thế giới với tỷ lệ người sống trên trăm tuổi vượt trội.

Theo triết lý này, một cuộc sống viên mãn nằm ở điểm giao thoa của 4 vòng tròn cuộc đời:

Điều bạn yêu thích (What you love)
Điều bạn làm giỏi (What you are good at)
Điều thế giới cần ở bạn (What the world needs)
Điều giúp bạn kiếm ra thu nhập (What you can be paid for)

Sự giao thoa giữa các khía cạnh này định nghĩa nên các trạng thái tinh thần:

Đam mê (Passion): Giao thoa giữa Điều bạn thích và Điều bạn giỏi.
Sứ mệnh (Mission): Giao thoa giữa Điều bạn thích và Điều thế giới cần.
Công việc chuyên môn (Profession): Giao thoa giữa Điều bạn giỏi và Điều bạn được trả tiền.
Nghề nghiệp/Sự nghiệp (Vocation): Giao thoa giữa Điều thế giới cần và Điều bạn được trả tiền.
Ikigai: Nằm ở trung tâm của cả bốn vòng tròn. Đạt được Ikigai đồng nghĩa với việc bạn tìm thấy sự hài hòa tuyệt đối giữa tinh thần và vật chất, đem lại cảm giác mãn nguyện sâu sắc và động lực sống trường thọ.

Các liệu pháp tâm lý hỗ trợ tìm kiếm Ikigai

Cuốn sách đối chiếu triết lý Ikigai với các phương pháp tâm lý học phương Tây và phương Đông nhằm giải tỏa cảm giác trống rỗng trong tâm hồn con người hiện đại:

Liệu pháp ý nghĩa (Logotherapy): Giúp các cá nhân tìm kiếm lý do để sống và vượt qua nghịch cảnh bằng cách tìm ra ý nghĩa cuộc đời.
Liệu pháp Morita (Morita Therapy): Liệu pháp của Nhật Bản hướng dẫn con người chấp nhận cảm xúc của bản thân một cách tự nhiên (thay vì cố gắng kiểm soát chúng) và tập trung hoàn toàn vào các hành động thực tế cần làm.

Trạng thái “Dòng chảy” (Flow)

Để duy trì trí óc luôn năng động và đẩy lùi lão hóa, con người cần học cách đưa tâm trí vào trạng thái “Dòng chảy” (Flow) trong các hoạt động thường nhật. Đây là trạng thái tập trung cao độ, khi bạn hoàn toàn chìm đắm vào việc mình đang làm đến mức quên đi thời gian và những lo âu xung quanh. Cuốn sách đúc kết các điều kiện để đạt được trạng thái này thông qua việc thiết lập các mục tiêu rõ ràng và không quá tải.

5 bài học sống thọ từ các cụ già trăm tuổi ở làng Ogimi

Qua các cuộc phỏng vấn trực tiếp những người sống thọ nhất tại ngôi làng Ogimi, các tác giả đã đúc kết 5 quy tắc sống cốt lõi:

Đừng lo lắng (Don’t worry): Luôn giữ thái độ lạc quan và học cách thư giãn. Stress chính là kẻ thù số một gây lão hóa tế bào.
Nuôi dưỡng các thói quen tốt (Cultivate good habits): Thức dậy sớm, làm vườn, giữ cho tâm trí và cơ thể luôn bận rộn.
Chăm sóc tình bạn mỗi ngày (Nurture your friendships every day): Tham gia vào các hội nhóm cộng đồng gắn kết hỗ trợ nhau (gọi là Moai) để chia sẻ vui buồn.
Sống chậm rãi, không vội vã (Live an unhurried life): Điềm tĩnh đón nhận mọi việc và sống một cuộc sống thư thái.
Lạc quan (Be optimistic): Luôn mỉm cười và giữ tinh thần vui vẻ trước mọi hoàn cảnh.

Chế độ ăn uống Ikigai (The Ikigai Diet)

Chế độ ăn của người Okinawa đóng vai trò vô cùng lớn đối với tuổi thọ của họ:

Nguyên tắc “Hara Hachi Bu”: Chỉ ăn no đến 80% dung tích dạ dày để hệ tiêu hóa không bị quá tải và giảm căng thẳng oxy hóa cho tế bào.
Thực phẩm giàu chất chống oxy hóa: Chế độ ăn của họ chủ yếu là thực phẩm tự nhiên, nhiều rau xanh, đậu phụ, cá, các loại ngũ cốc, trà xanh (đặc biệt là trà Sanpin-cha) và hạn chế tối đa thịt đỏ hay đường tinh luyện.

Vận động nhẹ nhàng và liên tục

Người sống thọ ở Okinawa không tập luyện thể thao cường độ cao. Thay vào đó, họ duy trì các chuyển động tự nhiên suốt cả ngày như đi bộ, làm vườn. Cuốn sách giới thiệu một số phương pháp vận động dưỡng sinh giúp kéo dài tuổi thọ bao gồm:

Radio Taiso: Bài thể dục khởi động buổi sáng phổ biến ở Nhật Bản giúp bôi trơn các khớp cơ.
Yoga và Tai Chi (Thái Cực Quyền): Giúp cân bằng thể xác, tinh thần và cải thiện sự dẻo dai.
Qigong (Khí công): Giúp điều hòa hơi thở, tích lũy sinh lực (Khí) và tăng cường hệ miễn dịch.

Sự kiên cường (Resilience) và Triết lý Wabi-Sabi

Resilience: Khả năng phục hồi, thích nghi linh hoạt trước những biến cố lớn trong cuộc đời mà không bị gục ngã.
Wabi-Sabi: Triết lý trân trọng sự không hoàn hảo, vô thường và dở dang của vạn vật. Triết lý này giúp con người bớt kỳ vọng thái quá vào sự hoàn hảo, chấp nhận thực tại và tìm thấy bình yên trong cuộc sống thực tế.