Bạn có biết rằng đa phần những người khởi nghiệp thành công trong công việc chuyên môn lại thất bại khi mở doanh nghiệp riêng? Họ không phải là nhà doanh nghiệp thực thụ, mà thực chất chỉ là những kỹ thuật viên đang mắc kẹt trong chiếc bẫy tự làm chủ.

Bài học qua cuốn sách:

• Phân biệt giữa Huyền thoại Doanh nhân (E-Myth) và thực tế vận hành kinh doanh.
• Phân tích ba nhân cách mâu thuẫn bên trong mỗi chủ doanh nghiệp: Nhà Doanh nghiệp, Nhà Quản lý và Kỹ thuật viên.
• So sánh sự khác biệt giữa làm việc “TRÊN” doanh nghiệp và làm việc “TRONG” doanh nghiệp.
• Ứng dụng tư duy Mô hình Nhượng quyền (Franchise Prototype) để xây dựng hệ thống tự vận hành.

Huyền thoại Doanh nhân (E-Myth) là gì?

Huyền thoại Doanh nhân (E-Myth) là niềm tin phổ biến nhưng sai lầm rằng hầu hết những người thành lập doanh nghiệp nhỏ đều là các nhà doanh nghiệp thực thụ. Trên thực tế, đa số họ chỉ là những Kỹ thuật viên (Technicians)—những thợ làm bánh, thợ sửa xe, hay lập trình viên giỏi.

Một ngày nọ, kỹ thuật viên trải qua một “Cơn bùng nổ doanh chủ” (Entrepreneurial Seizure). Họ tự hỏi: “Tại sao mình phải làm việc cho người chủ này khi mình hiểu rõ công việc hơn ông ta?” và quyết định tự mở công ty.

Tuy nhiên, họ mắc phải một giả định tai hại:

• Giả định sai lầm: Nếu bạn hiểu rõ công việc kỹ thuật của một doanh nghiệp, bạn đương nhiên biết cách vận hành doanh nghiệp đó.
• Thực tế: Làm công việc kỹ thuật và vận hành một doanh nghiệp thực hiện công việc kỹ thuật đó là hai kỹ năng hoàn toàn khác nhau.

Ba nhân cách bên trong mỗi chủ doanh nghiệp

Theo Michael E. Gerber, bất kỳ ai đứng ra kinh doanh cũng đều tồn tại ba nhân cách luôn đấu tranh lẫn nhau bên trong một con người:

• Nhà Doanh nghiệp (The Entrepreneur): Sống ở tương lai. Đây là nhà sáng tạo, người nhìn thấy cơ hội, đưa ra chiến lược và luôn hỏi câu hỏi “Như thế nào nếu…?”.
• Nhà Quản lý (The Manager): Sống ở quá khứ. Đây là người coi trọng trật tự, tính dự đoán, xây dựng quy trình và giữ cho mọi thứ vận hành ngăn nắp.
• Kỹ thuật viên (The Technician): Sống ở hiện tại. Đây là người thích xắn tay áo vào làm việc trực tiếp, yêu thích kỹ năng chuyên môn và có phương châm: “Nếu muốn việc xong xuôi, hãy tự mình làm”.

Thảm kịch xảy ra khi nhân cách Kỹ thuật viên chiếm ưu thế tuyệt đối (thường chiếm đến 70-80% thời gian). Khi đó, doanh nghiệp thiếu đi tầm nhìn chiến lược của Nhà Doanh nghiệp và sự chỉn chu về hệ thống của Nhà Quản lý, dẫn đến việc người chủ bị quá tải và kiệt sức.

Làm việc TRÊN doanh nghiệp, không chỉ làm việc TRONG doanh nghiệp

Để thoát khỏi cái bẫy của Kỹ thuật viên, chủ doanh nghiệp cần chuyển đổi tư duy cốt lõi: Ngừng làm việc TRONG doanh nghiệp (Working IN your business) và bắt đầu làm việc TRÊN doanh nghiệp (Working ON your business).

Phương pháp hiệu quả nhất để thực hiện điều này là tư duy theo Mô hình Nhượng quyền (Franchise Prototype):

• Doanh nghiệp là một sản phẩm: Hãy xem bản thân doanh nghiệp chính là sản phẩm bạn đang bán cho người mua tiềm năng.
• Vận hành dựa trên Hệ thống: Doanh nghiệp phải hoạt động dựa vào hệ thống quy trình, chứ không phụ thuộc vào những cá nhân kiệt xuất.
• Đồng nhất và Chuẩn hóa: Tạo ra các sổ tay hướng dẫn chi tiết (Manuals) để bất kỳ nhân viên bình thường nào cũng có thể tạo ra kết quả nhất quán chuẩn mực mà không cần sự có mặt của bạn.

Tóm tắt

Bản chất của việc kinh doanh thành công không nằm ở việc bạn làm thợ giỏi đến đâu, mà nằm ở khả năng xây dựng một hệ thống có thể vận hành hiệu quả mà không cần sự hiện diện trực tiếp của bạn.

Một số chìa khóa:

• Nhận diện E-Myth: Giỏi chuyên môn kỹ thuật không đồng nghĩa với biết quản lý và phát triển doanh nghiệp.
• Cân bằng 3 nhân cách: Kết hợp hài hòa tầm nhìn của Nhà Doanh nghiệp, sự trật tự của Nhà Quản lý và năng lực của Kỹ thuật viên.
• Chuyển đổi góc nhìn: Dành thời gian làm việc TRÊN doanh nghiệp (xây dựng hệ thống) thay vì chỉ làm việc TRONG doanh nghiệp (làm công việc kỹ thuật hàng ngày).
• Mô hình Nhượng quyền: Chuẩn hóa mọi quy trình thành văn bản để doanh nghiệp vận hành dựa trên hệ thống chứ không phụ thuộc vào cá nhân.