Theo giả thuyết được đưa ra trong cuốn sách “Kiểm soát Ung thư bằng Khí hydro: Lý thuyết và Thực tiễn” của Giáo sư Bác sĩ Từ Khắc Thành (Xu Kecheng), khí hydro rất có thể là nền tảng vật chất của “Khí” (như chân khí, nguyên khí) trong Đông y và khí công. Giả thuyết này được xây dựng dựa trên sự quan sát trải nghiệm thực tế của người luyện khí công kết hợp với các cơ chế sinh học phân tử hiện đại.
Dưới đây là các luận điểm chi tiết giải thích cho mối liên hệ này:
1. Giả thuyết của nhà nghiên cứu Đỗ Nguyên Vĩ (Du Yuanwei) về sự vận hành của “Khí”
Năm 2017, Đỗ Nguyên Vĩ đã đưa ra “giả thuyết về tuần hoàn dịch mô” dựa trên việc phân tích cảm giác “đắc khí” (khí cảm) và cảm giác dòng khí luân chuyển (khí lưu cảm) của những người tu luyện “nội công”.
- Bản chất của Khí: Ông nhận định rằng “chân khí” hay “nguyên khí” mà y học cổ truyền nhắc tới “vừa là thực thể, vừa không phải là đường ống, mà là một dạng chất khí”, và vật chất thực sự luân chuyển trong hệ thống đó chính là khí hydro.
- Kinh lạc là gì? Ông cho rằng dịch mô (tissue fluid) có thể chính là “khí” theo cách gọi của Đông y, và các khe hở, khoảng gian bào tạo thành thông đạo cho tuần hoàn dịch mô chính là hệ thống “kinh lạc”. Khí hydro được cho là lan truyền dọc theo sự tuần hoàn của dịch mô này. Giả thuyết này càng có thêm cơ sở khi vào năm 2018, các nhà khoa học Mỹ đã phát hiện ra một mạng lưới các khoang chứa dịch rỗng nằm dưới da và trong các cơ quan (interstitium), được ví như các “đường cao tốc” của chất lỏng.
2. Giải nghĩa chữ “Khí” (气) dưới góc độ vi sinh học và nguyên tử Hydro
Cuốn sách phân tích cấu tạo của chữ “Khí” (气) trong tiếng Trung, bao gồm bộ “Khí” (chỉ không khí trời/Oxy) và bộ “Mễ” (chỉ hạt gạo/dinh dưỡng từ đất). Sự kết hợp này tương đồng hoàn hảo với quá trình tạo ra năng lượng trong tế bào thông qua sự truyền dẫn ion hydro:
- Khí trời (Oxy): Hít vào phổi, qua phế nang vào máu và được hồng cầu đưa đến tế bào.
- Mễ (Dinh dưỡng): Thức ăn được tiêu hóa thành “thủy cốc tinh vi” (đường, chất béo, protein), hấp thu qua ruột và mạch máu để vào tế bào.
- Sự hình thành hạt mang Hydro: Trong “nhà máy năng lượng” ty thể của tế bào, oxy và chất dinh dưỡng kết hợp với nhau thông qua chu trình Krebs. Quá trình phân giải này tạo ra các phân tử mang hydro là NADH và FADH2.
3. Dòng chảy Ion Hydro sinh ra “Khí lực” (Năng lượng ATP) Nền tảng sinh học của “Khí” chính là quá trình hô hấp tế bào tại ty thể, trong đó hydro đóng vai trò cốt lõi sinh ra sức mạnh:
- Các phức hợp trên màng trong của ty thể sẽ nhận hydro từ NADH và FADH2.
- Quá trình truyền điện tử giúp bơm các ion hydro (H+) ra khoảng không gian giữa hai lớp màng ty thể, tạo thành một độ chênh lệch nồng độ (thế năng).
- Khi các ion hydro (H+) này chảy ngược lại qua kênh enzyme ATP synthase, chúng tạo ra động lực quay tương tự như dòng nước làm quay tua-bin, từ đó tổng hợp nên ATP (phân tử mang năng lượng sống của tế bào).
4. Khí hydro giải thích nguyên lý cốt lõi “Khí hành huyết” (Khí thúc đẩy huyết lưu thông) Đông y có nguyên lý kinh điển: “Khí là âm dương của huyết, khí đi thì huyết đi” (Khí hành huyết). Cơ chế này được giải thích rất rõ ràng qua vai trò của ATP do ion hydro tạo ra:
- Sự truyền dẫn ion hydro trong ty thể tạo ra lượng lớn ATP.
- ATP này sau đó kết hợp với bộ khung của tế bào (đặc biệt là sợi actin và myosin trong tế bào cơ tim), cung cấp sức mạnh cơ học cho tế bào cơ tim co bóp.
- Chính sự co bóp mạnh mẽ này của cơ tim tạo ra động lực đẩy máu (huyết) lưu thông đi khắp cơ thể.
Tóm lại, từ cảm giác luân chuyển của dòng khí trong các “kinh lạc” (khoảng gian bào) cho đến cơ chế vi mô sinh ra năng lượng ATP giúp cơ tim co bóp đẩy máu đi, khí hydro (ở dạng phân tử H2 và dạng ion H+) hội tụ đầy đủ các đặc điểm để được coi là bản thể vật chất thực sự của khái niệm “Khí” trong y học phương Đông và nghệ thuật tu luyện khí công.
