Trên một hồ nước gần Omaha vào một ngày đông lạnh cắt da, một ông già đang chèo thuyền cùng người bạn đi săn vịt. Họ vừa bắn hạ con vịt cuối cùng, và chú chó săn lai có bộ lông màu rượu – tên Bob – lao xuống nước nhặt nó về, như đã làm cả đời. Lần này, một sợi dây thừng quấn vào chân Bob.
Ông già không do dự. Bất chấp tuổi tác, bất chấp việc trái tim mình đã yếu sau mấy lần đau, ông trèo lên thuyền và lao xuống cứu con chó. Chiếc thuyền lật úp. Những tảng băng đè ông xuống dưới mặt nước trong vài giây – những giây đáng lẽ phải là giây cuối cùng của cuộc đời ông.
Người bạn Lee Seemann kéo được ông lên bờ. Câu đầu tiên ông nói, miệng còn run vì lạnh, không phải lời cảm ơn:
“Cấm anh kể chuyện này cho Toody.”
Toody là vợ ông. Và ông không muốn bà phải lo.
Người đàn ông đó là Alfred “Al” Munger – cha của Charlie Munger. Vài năm sau, ông qua đời. Và cái chết đó – không ai có thể đoán được vào thời điểm ấy – sẽ mở ra một cuộc gặp định mệnh và khai sinh một trong những huyền thoại đầu tư vĩ đại nhất nước Mỹ.
Người cha và chú chó “có trình độ đại học”
Trước khi Charlie Munger trở thành người đứng cạnh Warren Buffett, ông là con trai của một luật sư Omaha tên Al – người mê đi săn vịt và yêu chú chó Bob đến mức đặt cho nó biệt danh “có trình độ đại học” (vì chú rất có linh tính và có thể hiểu tất cả mệnh lệnh của chủ).
Trong mắt các cháu, Al giống một người ông bước ra từ tranh Norman Rockwell – đeo kính không gọng, luôn có một hòm báu vật nhỏ đầy kẹo dành cho đàn cháu. Một người đàn ông yêu thiên nhiên, yêu gia đình, và cứng cỏi đến mức không cho phép vợ lo lắng ngay cả khi vừa thoát chết dưới tảng băng.
Charlie thừa hưởng từ cha không phải tài sản – mà là một mã gen tinh thần: lòng trung thành, sự thực tế, trách nhiệm với gia đình và tình yêu thương các con vô điều kiện.
Sự ra đi của người cha đáng kính và cuộc hội ngộ bất ngờ tại Omaha
Năm 1959, Al Munger qua đời.
Charlie – lúc đó đang là luật sư thành đạt ở Los Angeles – phải quay về Omaha lo hậu sự. Đáng lẽ đó chỉ là một chuyến về quê đầy đau buồn rồi quay đi, kéo dài vài tuần.
Nhưng bạn của gia đình – bác sĩ Edwin Davis – đã có một dự định khác.
Bác sĩ Davis từ năm 1957 đã ngưỡng mộ Charlie từ xa. Cùng năm đó, ông gặp một thanh niên 29 tuổi tên Warren Buffett – và lập tức đồng ý đầu tư 100.000 đô la vào quỹ của Warren. Lý do duy nhất bác sĩ Davis đưa ra cho quyết định khổng lồ ấy: “Cậu ta làm tôi nhớ đến Charlie Munger.”
Hãy ngẫm câu đó. Một bác sĩ giao 100.000 đô la cho một chàng trai 29 tuổi mà ông gần như không quen, chỉ vì chàng trai ấy gợi nhớ một người – và người được gợi nhớ ấy chưa hề biết chàng trai 29 tuổi tồn tại trên đời.
Đó là Omaha của những năm 1950. Đó cũng là sức mạnh của một thứ ít người ngày nay coi trọng: uy tín gia đình. Charlie chưa cần nói gì. Cha ông đã chăm chút cho cái uy tín ấy suốt một đời.
Và năm 1959, khi Charlie quay về vì tang cha, các con của bác sĩ Davis – Neil và Willa – thấy đây là cơ hội. Họ sắp xếp một bữa tối tại Omaha Club để giới thiệu hai người với nhau.
Bữa tối Omaha Club – khi hai bộ óc nhận ra nhau
Bữa tối hôm đó, theo lời người chứng kiến, “rộn ràng như trẩy hội” – hai bên vô cùng hợp cạ.
Charlie ban đầu kinh ngạc với thói quen ăn uống của Warren. Một thanh niên 29 tuổi chỉ uống Pepsi, ăn các loại hạt tẩm muối, và tuyệt đối không ăn rau. Trong mắt một luật sư Los Angeles đã thành đạt, đó là chàng trai có vẻ ngoài kỳ quặc.
Nhưng càng nói chuyện, Charlie càng nhận ra: dưới lớp vỏ kỳ quặc đó là một bộ óc không giống ai. Warren tư duy theo đúng cách Charlie từng nghĩ chỉ mình ông nghĩ – chân thật, thực tế, sâu sắc, không bị bó buộc bởi lối suy nghĩ thông thường. Buffett, ngược lại, cảm thấy Charlie tư duy y hệt người thầy của mình – Benjamin Graham.
Tối hôm sau, họ ăn tối tiếp tại nhà một người bạn chung là Dick Holland. Charlie say sưa nói đến mức khi nâng ly uống, ông vẫn giơ tay kia lên trời – báo hiệu cho mọi người: đừng chen ngang, tôi chưa nói xong.
Đây là khoảnh khắc Berkshire bắt đầu – dù không ai trong phòng nhận ra điều đó.
“Nghề luật là sở thích hay, nhưng ông có thể làm tốt hơn”
Warren Buffett, dù trẻ hơn Charlie sáu tuổi, đã sớm có định hướng rõ ràng: ông sẽ là nhà đầu tư chuyên nghiệp toàn thời gian. Và sau hai bữa tối ở Omaha, ông nhìn ra rằng Charlie – dù đang là một luật sư thành đạt – thuộc về cùng một con đường.
Buffett nói thẳng với Charlie câu mà sau này trở thành huyền thoại:
“Nghề luật là một sở thích hay, nhưng ông có thể làm tốt hơn thế.”
Câu nói ngắn. Nhưng nó đặt ra một thử thách lớn: Charlie có dám rời bỏ một sự nghiệp ổn định, danh tiếng, đồng nghiệp tin cậy – để đi theo một con đường mà chính ông cũng chưa hình dung trọn vẹn?
Câu trả lời, lịch sử đã viết. Charlie dần rời nghề luật. Hai người dù sống cách nhau vài lốc nhà ở Omaha từ thuở bé, mãi đến tuổi ngoài 30 mới thực sự gắn kết – và từ đó trở thành tri kỷ trọn đời. Hơn nửa thế kỷ song hành tạo ra Berkshire Hathaway – một trong những guồng máy tạo của cải vĩ đại nhất lịch sử kinh doanh hiện đại.
Sau này, khi nhìn lại, Munger thường tóm tắt nguồn gốc thành công của họ trong một công thức rất riêng: tài sản hàng tỷ đô từ vốn nhỏ ban đầu là kết quả của kiên nhẫn cực độ kết hợp với quyết đoán cực độ – hai phẩm chất tưởng chừng mâu thuẫn mà cả hai đã tìm thấy ở nhau từ Omaha 1959.
Hai phẩm chất đó không sinh ra ở bữa tối Omaha Club. Chúng đã có sẵn trong cả hai người từ lâu – chỉ là chưa có một người để soi vào. Charlie kiên nhẫn từ cha mình – người đàn ông sẵn sàng chờ Bob lặn sâu vào bụi rậm để mang vịt về, người không vội vã ngay cả khi sắp chết đuối. Warren quyết đoán từ chính bộ óc lạnh lùng của Buffett – thấy là làm, không trì hoãn, không thoả hiệp với những thứ không đáng.
Khi hai người gặp nhau, hai phẩm chất ấy không cộng vào – chúng nhân lên.
(Nguồn: Sưu tầm)
