Cảnh giới cao nhất của Đông y là dưỡng sinh, cảnh giới cao nhất của dưỡng sinh là dưỡng tâm. Hạ sỹ dưỡng thân, trung sỹ dưỡng khí, thượng sỹ dưỡng tâm.
Khí để thông huyết, huyết để bổ khí, tuy hai mà một. Người sử dụng mắt nhiều ắt tổn thương huyết, nằm nhiều tổn thương khí, ngồi nhiều tổn thương thịt, đứng nhiều tổn thương xương, đi nhiều tổn thương gân, cho nên phải điều độ.
Con người không chỉ hô hấp qua mũi mà mỗi một lỗ chân lông trên thân thể đều hô hấp, hơn nữa những gì chúng hấp thụ là tinh hoa của trời đất.
Nhất thiết phải duy trì trạng thái đói khát mới có lợi cho dưỡng sinh. Đạo gia dạy “Hư” thì “Linh”, con người nhất thiết phải duy trì trạng thái “hư linh” mới có thể tỉnh táo, khỏe mạnh.
Con người và động vật giống nhau, động vật bệnh đều dựa vào bản thân mà tự hồi phục, con vật nhịn ăn và tìm lá thuốc trong tự nhiên, không có con vật nào bị ốm mà không bỏ ăn. Con người cũng có khả năng đó.
Muốn khỏe mạnh, nhất thiết phải làm cho cơ thể có đủ “khí” để “khí hóa” thức ăn nạp vào, chỉ có như thế thì mới không tích tụ cặn bã gây độc. Cần luyện các môn tĩnh công để gia tăng khí huyết.
Làm thế nào để có đại trí huệ nếu không có tấm lòng quảng đại. Con người hội tụ trí huệ không phải là từ trong sách mà là từ tâm thanh tịnh, thiền định mà sinh ra.
Sự khỏe mạnh, khởi đầu từ tâm tính vui, tu Phật đạt được sự vui vẻ, đó là sự hưởng thụ tối cao của đời người.
VẬN ĐỘNG:
Đừng có ngày nào cũng nghĩ xem ăn cái gì để bổ âm, để tráng dương. Hãy nhớ kỹ, vận động mạnh là có thể sinh dương; tản bộ thì sinh âm.
Giờ Ngọ từ 11 giờ đến 13 giờ thuộc về Tâm, giờ này tản bộ 15 phút, nhắm mắt dưỡng thần, tâm khí ắt khỏe mạnh.
Vận động có hai tác dụng:
- Một là gia tăng tốc độ của khí và huyết, thúc đẩy bài xuất chất cặn bã trong thân thể ra ngoài.
- Hai là khai mở lỗ chân lông trên da để hấp thụ tinh khí của trời đất.
Vận động thích hợp giúp khí huyết lưu thông nhưng đồng thời cũng tiêu hao khí huyết, cho nên cần điều độ.
Khi vận động có 2 cấm kỵ:
- Một là không được vận động khi khí huyết không đủ, mới ốm dậy.
- Hai là không được vận động trong môi trường ô nhiễm.
TÀ NHƯỢC:
Mới khỏi bệnh cần tránh cắt tóc, rửa chân, tắm, gội.
Khởi nguồn của bách bệnh đều bắt nguồn từ việc bị gió độc xâm nhập. Nếu thân thể suy nhược, làm việc lao lực thì chân khí bị hao tổn, từ đó tà thừa cơ tấn công.
Trên thế gian tuyệt đối không có hiện tượng đang khỏe mạnh đột nhiên sinh bệnh. Nếu yêu cầu bệnh nhân tự soi bản thân trước khi ốm thì đều đã trải qua vài lần thức thâu đêm, áp lực công việc quá lớn, mất ngủ, trúng gió lạnh, ăn đồ lạnh, dính mưa…
Ngủ là yếu tố quan trọng nhất của dưỡng sinh. Thời gian ngủ tốt nhất là từ 21h đến 3h sáng. Thời gian đó là “mùa đông” của ngày, mùa đông là ẩn tàng, đông không ẩn tàng thì mùa xuân, hạ sẽ không thể phát triển tốt.
Giờ Tý từ 11 giờ đêm đến 1 giờ sáng mà không ngủ thì thủy thận thiếu, thủy thiếu ắt hỏa vượng tổn hại tới tinh và thần.
(Trích di huấn của đại lão Trung y 112 tuổi)
